Encyclopedie Drenthe
Zand
= Zandgrond
Zand- en Grinthandel Zeldenrust
Zandwinningsonderneming uit Gieten. Het familiebedrijf begon na WO II met een kleinschalige zandput.
Zandberg
Buurtschap in de gemeente Borger-Odoorn (tot 1998 Odoorn), Vlagtwedde (Gr.) en Stadskanaal (Gr.), pal ten zuidoosten van Musselkanaal (Gr.) en ten zuidwesten van Jipsingboermussel (Gr.) aan weerszijden van de provinciegrens met Groningen.
Zandblauwtje
Lat.: Jasione montana
Zandboekweit
Ook: Boekweit
Zandgrond
Bestaat uit minerale deeltjes met een doorsnee tussen 50 en 2000 micron.
Zandpol
Buurtschap in de gemeente Emmen (tot 1998 Schoonebeek) ten zuiden van Emmen en Nieuw-Amsterdam/Veenoord, ten zuidwesten van Erica en ten noorden van Schoonebeek.
Zandverstuiving
Gebieden vaak bekend met toponiemen als -zand, - zaand, -duinen: Mantingerzand, Achterste duinen.
Zandvoogden
Door de vergadering van de boermarke aangewezen personen, belast met de beteugeling van verstuiving van de zandgronden.
Zandvoort
Ook: Gieterzandvoort - Buurtschap aan de gelijknamige weg met verspreide bewoning in de gemeente Aa en Hunze (tot 1998 Gieten) ten noordoosten van Gieten en Eext en ten zuidoosten van Eexterzandvoort.
Zandwinning
Delven van zand voor diverse doeleinden; ieder doel vergt zijn eigen zand.
Zandwinplassen
Vaak diepe waterplassen, gegraven om zand te winnen (zie: Zandwinning). Gelegen nabij plaatsen waar veel zand nodig is zoals nieuw aan te leggen wegen of op te hogen bouwterreinen.
Zangkoren
Naar schatting zijn in Drenthe een 300-tal koren actief, variërend van een kwartet tot een zestig zangers tellend mannenkoor.
Zantinge
zie: Autobusdiensten
Zeegse
Esdorp in de gemeente Tynaarlo (tot 1998 Vries, tot 1 december 1999 Zuidlaren) ten oosten van Vries en Tynaarlo, ten zuidwesten van Zuidlaren en ten noordoosten van Anloo.
Zeemuseum Miramar
In 1966 geopend museum in Vledder.
Zegels
Afdrukken van een zegelstempel in was, lak of metaal. Vanaf de 13e eeuw kent ook Drenthe het gebruik van zegels om officiële stukken te bevestigen.
Zegering
Eigenerfdenfamilie die vooral in Exloo, Odoorn en Sleen woonachtig was.
Zeggeveen
Veen gevormd in de stroomdalen. Het bestaat overwegend uit de wortelmassa van verschillende zeggesoorten (Carex).
Zeijen
Esdorp in de gemeente Tynaarlo (tot 1998 Vries, tot 1 december 1999 Zuidlaren) ten zuidwesten van Vries, ten oosten van Norg en ten noorden van Assen.
Zeijerstrubben
Oorspronkelijk eikenhakhout van 90 ha, als bosstrook gelegen langs de noord- en westrand van de Zeijer-es.
Zeijerveen
Streek met verspreide bewoning in de gemeente Assen (tot 1998 Vries) ten zuidwesten van Zeijen, ten zuiden van Zeijerveld en ten noordwesten van Assen.
Zeijerveld
Streek met verspreide bewoning in de gemeente Assen (tot 1998 Vries) ten zuidwesten van Zeijen, ten noorden van Zeijerveen en ten noordwesten van Assen.
Zeis
Handwerktuig dat algemeen werd gebruikt voor het maaien van gras en graan. Dat laatste was - anders dan elders op de zandgronden - met name in Drenthe het geval.
Zelfbinder
Machine waarmee graan werd gemaaid en in schoven gebonden. Algemeen in gebruik geweest in de graanteelt tot de komst van de combine in de jaren '60 van de 20e eeuw.
Zevende Dags Adventisten
Opwekkingsbeweging, ontstaan in Amerika in het midden van de 19e eeuw en inmiddels uitgegroeid tot een ledental van ruim 11.500.000.
Zevenster
Lat.: Trientalis europaea
Zicht
Oudtijds een stuk handgereedschap voor het maaien ('zichten') van graan, peulvruchten e.d.
Ziekte der (Drentse) essen
Benaming die door tijdgenoten werd gebruikt in verband met een zich in de jaren 1860-1880 voordoende teruggang in de fysieke opbrengsten van rogge en andere gewassen die op de essen werden geteeld.
Zilversmeedkunst
In Meppel werd op 26 juli 1765 een zilversmedengilde opgericht.