Encyclopedie Drenthe
Radio- en televisietoren Hoogersmilde
Met de bouw van deze meer dan 300 meter hoge toren werd begonnen in 1958 om de ontvangst van de Nederlandse televisiezenders in het Noorden te verbeteren
Zwinglibond
Organisatie, ontleend haar naam aan het op 25 juni 1945 door ds. Harm van Lunzen in Odoorn en ds. Joh. P. van Mullem gestichte blad Zwingli om de 'denaturering en uitholling van het Vrijzinnig Christendom' tegen te gaan.
Zweedse kornoelje
Lat.: Cornus suecica - Plant uit de kornoeljefamilie, die in Nederland alleen in Drenthe voorkomt en hier haar uiterste zuidgrens bereikt.
Zuiveringsschap
Tot voor kort bestaande organisatie belast met beheerstaak op het gebied van de kwaliteit van oppervlaktewater.
Zuivelindustrie
Fabrieksmatige zuivelbereiding, een van de belangrijkste innovaties in het landbouwbedrijf op de Drentse zandgronden in het laatst van de 19e eeuw.
Zuidoost-Drentse venen
Omstreeks 1850 was Zuidoost-Drenthe het enige gebied waar in Nederland nog grote hoogveencomplexen onaangeroerd aanwezig waren.
Zuidlaardermarkt
Met een jaarlijks aanbod van ca. tweeduizend paarden de grootste paardenjaarmarkt van West-Europa. Het evenement wordt traditioneel op de derde dinsdag in oktober gehouden en is omgeven met allerlei festiviteiten en attracties.
Zoutkoepeloverleg
Noordelijke overleggroep tegen opslag van kernafval in ondergrondse zoutkoepels, opgericht in 1986.
Zoutkoepel
Bestaat uit omhoog geperst steenzout uit grote diepte naar een bovenliggende breuk of kleine opwelving.
Zoogdieren
Lat.: Mammalia - Benaming voor de eerste klasse van gewervelde dieren die hun jongen zogen.
Zonnewijzer
Instrument waarop door middel van schaduwvorming door staaf, plaats of anderszins, bij zonneschijn de zonnetijd kan worden afgelezen.
Zilversmeedkunst
In Meppel werd op 26 juli 1765 een zilversmedengilde opgericht.
Ziekte der (Drentse) essen
Benaming die door tijdgenoten werd gebruikt in verband met een zich in de jaren 1860-1880 voordoende teruggang in de fysieke opbrengsten van rogge en andere gewassen die op de essen werden geteeld.
Zicht
Oudtijds een stuk handgereedschap voor het maaien ('zichten') van graan, peulvruchten e.d.
Zevende Dags Adventisten
Opwekkingsbeweging, ontstaan in Amerika in het midden van de 19e eeuw en inmiddels uitgegroeid tot een ledental van ruim 11.500.000.
Zelfbinder
Machine waarmee graan werd gemaaid en in schoven gebonden. Algemeen in gebruik geweest in de graanteelt tot de komst van de combine in de jaren '60 van de 20e eeuw.
Zeis
Handwerktuig dat algemeen werd gebruikt voor het maaien van gras en graan. Dat laatste was - anders dan elders op de zandgronden - met name in Drenthe het geval.
Zeijerstrubben
Oorspronkelijk eikenhakhout van 90 ha, als bosstrook gelegen langs de noord- en westrand van de Zeijer-es.
Zeggeveen
Veen gevormd in de stroomdalen. Het bestaat overwegend uit de wortelmassa van verschillende zeggesoorten (Carex).
Zegering
Eigenerfdenfamilie die vooral in Exloo, Odoorn en Sleen woonachtig was.
Zegels
Afdrukken van een zegelstempel in was, lak of metaal. Vanaf de 13e eeuw kent ook Drenthe het gebruik van zegels om officiële stukken te bevestigen.
Zangkoren
Naar schatting zijn in Drenthe een 300-tal koren actief, variërend van een kwartet tot een zestig zangers tellend mannenkoor.
Zandwinplassen
Vaak diepe waterplassen, gegraven om zand te winnen (zie: Zandwinning). Gelegen nabij plaatsen waar veel zand nodig is zoals nieuw aan te leggen wegen of op te hogen bouwterreinen.
Zandwinning
Delven van zand voor diverse doeleinden; ieder doel vergt zijn eigen zand.
Zandvoogden
Door de vergadering van de boermarke aangewezen personen, belast met de beteugeling van verstuiving van de zandgronden.