—

Van Gogh in Drenthe

Drenthe in de tijd van schilder Vincent van Gogh

Vincent van Gogh

Het was in het najaar van 1883 dat Vincent van Gogh (1853-1890) zijn ogen uitkeek in Drenthe. Hij maakte vele schetsen en schilderijen en schreef er brieven aan zijn broer Theo.

Op 11 september is het exact 140 jaar geleden dat Vincent van Gogh met de trein vanuit Den Haag aankwam op het station in Hoogeveen. Naar aanleiding van dit jubileum is er (net als in het Drents Museum) in het Drents Archief aandacht voor de wereldberoemde kunstschilder.

In deze webexpo zijn foto's te zien uit de tijd van Vincent van Gogh. Het zijn foto's van plaatsen, mensen of momenten die Van Gogh mede hebben geïnspireerd in zijn werk. Hij verkende het zuidoosten van Drenthe en maakte hier tekeningen, aquarellen en schilderijen.

Heideveld met plaggenhutten

Een Drents heideveld met plaggenhutten in de periode 1895-1905.

Op naar Drenthe "Ik wou wel eens met de natuur alleen zijn - zonder stad."

Dat schreef Van Gogh op 21 augustus 1883, vlak voor zijn vertrek naar Drenthe, aan zijn broer Theo. Vincent van Gogh had toen al een tijdje gewoond in grote steden als Londen, Parijs en Brussel. Hij was bezorgd over de snelle groei van de steden en de focus op uiterlijkheden in plaats van het innerlijk. Drenthe was in 1883 niet alleen maar plaggenhutten op heidevelden. Het was een dunbevolkt gebied, maar er waren toch wat plekken met een stedelijk karakter.

Ophaalbrug

De ophaalbrug bij de Schutstraat in Hoogeveen (1892-1900).

Turfschip

Volgeladen turfschip in de Hoogeveense Vaart in Hoogeveen (1892-1897).

Scheepvaart

Scheepvaart in Hoogeveen (circa 1886).

Van Gogh reisde per trein vanuit Den Haag naar Drenthe. De eerste drie weken was hij in Hoogeveen, waar de turfschepen af en aan voeren. In de kom van Hoogeveen woonden op dat moment zo'n 4.000 mensen. De meeste huizen stonden aan weerszijden van de Hoogeveense Vaart. "Het dorp of stad hier is voornamelijk eene lange rij huizen langs de haven", schreef Van Gogh. In Hoogeveen maakte Van Gogh onder andere portretten van de dorpsbewoners. Ook maakte hij er een schilderij van een rij geschakelde arbeiderswoningen.

Winkels en woningen

Winkels en woningen waarschijnlijk aan de Hoofdstraat in Hoogeveen (1900-1910).

Het Kruis

Het Kruis in Hoogeveen (circa 1886).

Hoogeveense Vaart

De Hoogeveense Vaart bij Het Kruis met de Zuidwoldiger brug in Hoogeveen (1905-1915).

Vaarwater

Vaarwater vlakbij Hoogeveen. Links staat waarschijnlijk een boerderij (1895-1902).

Plaggenhut met schuurtje

Plaggenhut met schuurtje op de heide bij Stuifzand (1890-1895).

Plaggenhut bij Kremboong

Plaggenhut bij Kremboong, vlakbij Hoogeveen (1889-1902).

Na een paar weken in Hoogeveen trok Van Gogh verder. Op dinsdag 2 oktober 1883 vertrok hij per trekschuit naar Nieuw-Amsterdam - Veenoord. De trekschuit ging in die tijd drie keer per dag die kant op. Naast passagiers namen de schepen ook post en vracht mee. De reis van dertig kilometer duurde zes uur. De trekschuit legde aan bij de herberg van Hendrik Scholte in Veenoord. Daar logeerde Van Gogh twee maanden. Hij maakte er onder andere een aquarel van de brug tegenover het logement. Een paar keer ging hij (ook wel te voet) nog terug naar Hoogeveen om geldwissels te verzilveren op het postkantoor.

Reisgids voor Drenthe

Reisgids voor Drenthe uit 1883 met daarin de dienstregeling voor alle openbaar vervoer en vrachtverkeer in de provincie.

Advertentie

Advertentie van schipper Van Dalen voor de winterdienst van de trekschuit, uit de Provinciale Drentsche en Asser Courant van 23 oktober 1883.

Hoogeveensche Vaart

Schepen in de Hoogeveensche Vaart bij Nieuw Amsterdam (1905-1915).

IJzeren draaibrug

IJzeren draaibrug over een kanaal in Nieuw-Amsterdam, met links landhuis La Paix. De villa werd gebouwd in 1876 in opdracht van de Drentsche Landontginning Maatschappij (1895-1902).

Woningen en boerderijen

Woningen en boerderijen aan de Herendijk in Nieuw-Amsterdam (1910-1925). Van Gogh had vanuit logement Scholte uitzicht op deze weg.

Het hoogveen bij Nieuw-Amsterdam - Veenoord was oorspronkelijk een ruig, kaal en zompig gebied. Ten oosten van de tweelingdorpen was de turfwinning al een paar jaar in volle gang toen Van Gogh er logeerde, waardoor het landschap er alweer anders uitzag. Het werk in het veen was zwaar. De veenarbeiders maakten lange dagen en ook kinderen werkten vaak mee. Om wat bij te verdienen hadden ze vaak een kleine moestuin of hielden een geit of een varken. Het contrast met de rijke verveners was groot. Zij woonden in villa's met namen als 'Echtenstein', 'Den Breehof' en 'La Paix'.

Plaggenhutten

Plaggenhutten in Nieuw-Amsterdam (1900-1904).

Turfstekers

Turfstekers poseren in het veen bij Nieuw-Amsterdam (1903-1906).

Turfwinning

Turfwinning in Valthermond (1900-1910). In Drenthe maakte Van Gogh het schilderij De Turfschuit.

Boerderijen met boerenkarren

Twee boerderijen met daarnaast boerenkarren en de Nederlands hervormde kerk aan de De Wheem in Zweeloo (1900-1905).

Driesprong in Zweeloo

De driesprong van de Kruisstraat, De Wheem en de Burgemeester Tonkensstraat in Zweeloo. Links een boerderij, in het midden een smederij en rechts weer een boerderij (1900-1905).

Stationsstraat in Hoogeveen

De Stationsstraat in Hoogeveen met op de achtergrond het station van de Nederlandse Spoorwegen en rechts Hotel Homan. Links de tramrails van de Eerste Drentsche Stoomtramweg Maatschappij (1910-1920).

Mannen naast een oude handkar

Mannen naast een oude handkar in de Stationsstraat in Hoogeveen. Op de achtergrond het station van de Nederlandsche Spoorwegen aan het Sationsplein 1 (1900-1910).